=’width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=1′ name=’viewport'/> SOM-સોમ: સોમસંગ્રહ
લેબલ સોમસંગ્રહ સાથે પોસ્ટ્સ બતાવી રહ્યું છે. બધી પોસ્ટ્સ બતાવો
લેબલ સોમસંગ્રહ સાથે પોસ્ટ્સ બતાવી રહ્યું છે. બધી પોસ્ટ્સ બતાવો

સોમ સંગ્રહ -૭૫


માછલી સાથે જ દરીયો નીકળ્યો,
લ્યો ઋણાનુબંધ પાછો નીકળ્યો.

ચાંદની સમજી અમે મુઠ્ઠી ભરી,
મૂઠ ખોલી ત્યાં જ તડકો નીકળ્યો.

સાંજ પડતાંયે ફર્યુ ના એટલે,
શોધવા પંખીને માળો નીકળ્યો.

હુંજ મારા ભાર થી થાકી ગયો,
હું હતો એ ‘હું’ જ ખોટો નીકળ્યો.

આશરો કેવળ નદીને જે હતો,
એક દરિયો એય ખારો નીકળ્યો.

થોભવાનો થાક વસમો હોય છે,
માર્ગ સમજ્યો એ ઉતારો નીકળ્યો

આગીયાઓ ઉજળા છેકે પછી-,
વેશ બદલી સૂરજ  ઊડતો નીકળ્યો.


                                                            ધૂની માંડલિયા.

સોમ સંગ્રહ - ૭૪

તું નાનો હું મોટો, એવો ખ્યાલ જગત નો ખોટો.
આ નાનો આ મોટો, એવો મુરખ કરતા ગોટો.

નાના છોડે મહેંકી ઉઠે,જેવો ગુલાબ ગોટો.
ઊંચા ઊંચા તાડે તમને, જડશે એનો જોટો?

ખારાં જળ નો દરિયો ભરિયો, મીઠાં જળ નો લોટો.
તરસ્યા ને તો દરિયાથીયે લોટો લાગે મોટો.

મન નાનું તે નાનો, જેનું મન મોટું તે મોટો.
તું નાનો હું મોટો, એવો ખ્યાલ જગત નો ખોટો.

                                     કવિ પ્રેમ શંકર ભટ્ટ. 

સોમ સંગ્રહ -૭૩


ગુજારે જે શિરે તારે

ગુજારે જે શિરે તારે, જગતનો નાથ તે સ્હેજે;
ગણ્યું જે પ્યારું પ્યારાએ, અતિ પ્યારું ગણી લેજે.
દુનિયાની જુઠી વાણી, વિશે જો દુ:ખ વાસે છે;
જરાયે અંતરે આનંદ, ના ઓછો થવા દેજે.

કચેરી માંહિ કાજીનો, નથી હિસાબ કોડીનો;
જગત કાજી બનીને તું, વહોરી ના પીડા લેજે.

જગતના કાચના યંત્રે, ખરી વસ્તુ નહીં ભાસ;
ન સારા કે નઠારાની, જરાએ સંગતે રહેજે.

રહેજે શાંતિ સંતોષે, સદાયે નિર્મળે ચિત્તે;
દિલે જે દુ:ખ કે આનંદ, કોઇને નહીં કહેજે.

વસે છે ક્રોધ વેરી, ચિત્તમાં તેને તજી દેજે;
ધડી જાએ ભલાઇની, મહાલક્ષ્મી ગણી લેજે.

રહે ઉન્મત્ત સ્વાનંદે, ખરૂં એ સુખ માની લે;
પિયે તો શ્રી પ્રભુના, પ્રેમનો પ્યાલો ભરી પીજે.

કટુ વાણી સુણે જો કોઇની, વાણી મીઠી કહેજે;
પરાઇ મૂર્ખતા કાજે, મુખે ના ઝેર તું લેજે.
અરે પ્રારબ્ધ તો ઘેલું, રહે છે દૂર માગે તો;
ન માગે દોડતું આવે, ન વિશ્વાસે કદી રહેજે.
અહો શું પ્રેમમાં રાચે, નહીં ત્યાં સત્ય પામે તું !
અરે તું બેવફાઇથી ચડે નિંદા તણે નેજે.

લહે છે સત્ય જે, સંસાર તેનાથી પરો રહેજે;
અરે એ કીમિયાની જો મઝા છે, તે પછી કહેજે.

વફાઇ તો નથી, આખી દુનિયામાં જરા દીઠી;
વફાદારી બતાવા ત્યાં, નહીં કોઇ પળે જાજે.

રહી નિર્મોહિ શાંતિથી, રહે એ સુખ મોટું છે;
જગત બાજીગરીના તું, બધાં છલબલ જવા દેજે.

પ્રભુના નામનાં પુષ્પો, પરોવી કાવ્યમાળા તું;
પ્રભુની પ્યારી ગ્રીવામાં, પહેરાવી પ્રિતે દેજે.

કવિ રાજા થયો શી છે, પછી પીડા તને કાંઇ?
નિજાનંદે હંમેશા બાલ, મસ્તીમાં મઝા લેજે.

- બાલશંકર કંથારિયા

સોમ સંગ્રહ -૭૨


હું તારે ઈશારે ચાલું છું

લે કાળ ! તને સંતોષ થશે, હું તારે ઈશારે ચાલું છું,
જીવનની સફર પૂરી કરવા તલવારની ધારે ચાલું છું.
ચોમેરથી થપ્પડ મારે છે તોફાનનાં ધસમસતાં મોજાં,
લોકોની નજર તો નીરખે છે, હું શાંત કિનારે ચાલું છું.
ફૂટીને રડે છે મુજ હાલત પર મારા પગનાં છાલાંઓ,
કંટકથી ભર્યા પંથે આંખો મીંચીને જ્યારે ચાલું છું.
છે નામનો ગૃહસ્થાશ્રમ પણ ઠરવાનો વિસામો ક્યાંય નથી,
જ્યાં થાક જીવનને લાગે છે, હું તેમ વધારે ચાલું છું.
થાકીને ઢળી જ્યાં દેહ પડે, બસ ત્યાં જ હશે મંઝિલ મારી,
એથી જ હું નિજને થકવું છું, બસ એ જ વિચારે ચાલું છું.
સંકટ ને વિપદના સંજોગો ! વંટોળ ને આંધીનાં દૃષ્યો !
સોગંદથી કહેજો હું તમથી ગભરાઈને ક્યારે ચાલું છું ?
ઓ સૂરજ, ચંદ્ર, સિતારાઓ ! ઓ આકાશે ફરનારાઓ !
આ ધરતી પર ચાલી તો જુઓ, જ્યાં સાંજ સવારે ચાલું છું !
વ્હેતી આ સરિતા જીવનની, સુખ–દુઃખ એના બે કાંઠાઓ,
લઈ જાય છે મારું ભાગ્ય ‘હરી ’, હું એક કિનારે ચાલું છું.

સોમ સંગ્રહ - ૭૨


એટલે હું કોઇને નડતો નથી
કોઇની પણ વાતમાં પડતો નથી,
એટલે હું કોઇને નડતો નથી.

જે ઘડીએ જે મળ્યું મંજૂર છે,
ભાગ્ય સાથે હું કદી લડતો નથી.

કોણે છલકાવ્યા નજરના જામને,
આમ તો હું જામને અડતો નથી.

હામ હૈયામાં છે મારા એટલે,
ઠોકરો ખાઉં છું પણ પડતો નથી.

ઠેસ પહોંચે કોઇના સન્માનને,
મનસૂબા એવા હું  ઘડતો નથી.

સોમ સંગ્રહ.

સોમસંગ્રહ - ૬૯


ચોઘડિયાંઓ જોતો રહેશે,





ચોઘડિયાંઓ જોતો રહેશે,માણસ તોયે રોતો રહેશે.
સુખનો સૂરજ ઊગે તોયે,દુઃખનો ડુંગર મોટો રહેશે.

સંબંધોના સરવાળામાં,આગળ પાછળ ખોટો રહેશે.
ફૂલોના રંગોને ચૂમે,ભમરો તોયે ભોંઠો રહેશે.

દુનિયા આખી ભરચક માણસ,પણ માણસનો તોટો રહેશે.
મિલકતમાં  મારી પાછળયાદો દેતો ફોટો રહેશે.

સોમ સંગ્રહ - ૬૭


ક્યાં જશું


શબ્દનો સંગાથ છોડી ક્યાં જશું
અર્થ સાથે મૌન જોડી ક્યાં જશું

માત્ર લૂલા સ્વાર્થ ખાતર હર વખત
સત્યને તોડી-મરોડી ક્યાં જશું !

શૂન્ય વત્તા શૂન્યના સામ્રાજ્યમાં
શૂન્યનું પ્રાધાન્ય તોડી ક્યાં જશું !

કરગરે અસ્તિત્વ ખાતર લાગણી
એ હદે, એને વખોડી ક્યાં જશું

ક્યાં રહ્યો છે કોઇ સથવારો “મહેશ”
લઇ દશા આવી કફોડી ક્યાં જશું 

સોમ સંગ્રહ - ૬૬


બાળક ફરી બની જો....



હસતા રહી ખુશીમાં,તું દુઃખને રડી જો
ટાઈમ મશીનમાં જઈ, બાળક ફરી બની જો. 

પાંખો ખુલે હવે બસ, એ રાહમાં જગત છે,
તું પીંજરે નથી એ બાબત ખરી કરી જો. 

એના એ હાવભાવો, ના હાસ્ય પણ જરાયે,
જોઈ મને ચમક એ આંખોમાં થઈ ખરી જો. 

શું ખીણમાં જઈ તું શોધે કશું ફરીને,
મળશે નહીં પતન ત્યાં, નીચે હજી પડી જો. 

વરસાદમાં પલળતા જે ડાળખી ના શીખી,
પંખીએ એને પકડી ઉંચી કરી જરી જો.

સોમ સંગ્રહ - ૬૫




આપણે ભરોસે આપણે હાલીએ.

આપણે ભરોસે આપણે હાલીએ.
એક મહેનત ના હાથ ને ઝીલીએ હો ભેરુ ............આપણે ભરોસે

ખુદ નો ભરોસો નથી ખુદા નો ભરોસો નકામો.
છોને એકતારો ગાઈ ગાઈ ને કહે તારે ભરોસે રામ.
એતો ખોટું રે ખોટું પિછાનીએ ઓ ભેરૂ ..................આપણે ભરોસે

બાહુ માં બળ ભરી હૈયા માં હામ ભરી.
સાગર માં જયારે ઝુકાવીએ.
આપણા વહાણના શઢ ને સુકાનને આપણેજ હાથ સંભાળીએ.........આપણે ભરોસે.

કોણ રે ડુબાડે વળી કોણ રે ઉગારે.
કોણ લઇ જાય સામે પાર.
એનો કરવૈયો કોઈ બહાર નથી આપણે જ આપ ને પિછાનીએ ઓ ભેરૂ .........આપણેભરોસે .

વેણીભાઈ પુરોહિત.

સોમ સંગ્રહ - ૬૪


અચાનક કોણ જાણે યાદ કેવી વાત આવી ગઇ
દિવસ હોવા છતાં આંખોમાં માઝમ રાત આવી ગઇ
મળી કેવો ગયો ઉત્સાહ એ આશ્ચર્યથી ‘ઘાયલ’
ફરીથી જીવવાની જીવમાં તાકાત આવી ગઇ
ગાગર મહીં ઘૂઘવાતો સાગર થઇ શકું છું
સંસારમાં રહીને શાયર થઇ શકું છું
નહીં જેવો તોયે ઇશ્વર તારો જ અંશ છું હું
હું પણ અનેક રૂપે હાજર થઇ શકું છું
અમૃતથી હોઠ સહુના એઠા કરી શકું છું,
મૃત્યુના હાથ પળમાં હેઠા કરી શકું છું;
આ મારી શાયરી તો સંજીવની છે ‘ઘાયલ’
શાયર છું પાળિયા ને બેઠા કરી શકું છું.
નથી સામાન્ય આસવનો વિરલ રસનો કળશ છું હું
મથું છું હરપળે હળવો થવા મબલખ વિવશ છું હું
કાંઇ કહેવાય ના ક્યારે કયો પુરુષાર્થ અજમાવું
હજી જનમ્યો નથી એવા ભગીરથની ધગશ છું હું
અમૃત ઘાયલ

સોમ સંગ્રહ - ૬૩


ભજન- ગંગાસતી 



તમે કિયા પટારે મેલી મારા મૈયરની શરણાઇ જી?

કોઇ કંકુ થાપા ભૂંસી દઇ, મને ભીંતેથી ઉતરાવો.
કોઇ મીંઢળની મરજાદા લઇ , મને પાચીકા પકડાવો.
ખડકી ખોલો બાઇજી! તમે કિયા કટાણે પોંખી મારા કલરવની કઠણાઇ જી!
કુંચી આપો બાઇજી!

તમે ઘરચોળામાં ઘુઘરિયાળી ઘરવખરી સંકેલી.
તમે અણજાણ્યા ઉંબરિયેથી, મારી નદીયું પાછી ઠેલી.
મારગ મેલો બાઇજી! તમે કિયા કુહાડે વેડી મારા દાદાની વડવાઇ જી !
કુંચી આપો બાઇજી!


કલેજા અમારા રે વીંધી રે નાખ્યાં બાઈજી
છાતી મારી ફાટ ફાટ થાય રે .
છૂટાં છૂટા તીર અમને ન મારીયે બાઈજી
મેંથી સહ્યાં નવ જાય જી.

બાણ રે વાગ્યા ને રૂંવાડા વીંધાણા
મુખથી કહ્યાં નવ જાયજી.
આપોને વસ્તુ મુને લાભ જ લેવાને
પરિપૂર્ણ કરોને કાય રે.

બાણ તમને પાનબાઇ વાગ્યાં નથી ને
બાણ રે વાગ્યાં ને હજુ વાર રે,
બાણ રે વાગ્યાથી સુરતા ચઢે આસમાનમાં
ને દેહ રે દશા મટી જાય જી .

બાણ રે વાગ્યાં હોય તો બોલાય નહીં પાનબાઈજી
પરિપૂર્ણ વચનમાં વર્તાય જી,

ગંગાસતી રે એમ બોલિયા પાનબાઇ
પૂર્ણ અધિકારી કહેવાય જો.
-
ગંગા સતી

સોમ સંગ્રહ - ૬૨








કેમ ભૂલી ગયા? દટાયો છું
કેમ ભૂલી ગયા? દટાયો છું,આ ઈમારતનો હુંય પાયો છું.
હું હજી પૂર્ણ ક્યાં કળાયો છું,અડધોપડધો જ ઓળખાયો છું.
વિસ્તર્યા વિણ બધેય છાયો છું!
હું અજબ રીતથી ઘવાયો છું!
આમ તો એક બિન્દુ છું કિન્તુ,સપ્તસિન્ધુથી સંકળાયો છું!
સૂર્યની જેમ સળગ્યો છું વર્ષો,ચન્દ્રની જેમ ચોડવાયો છું.
વઢ નથી વિપ્ર, આ જનોઈનો,આમ હું આડેધડ કપાયો છું.
રામ જાણે શું કામ હું જ મને,સર્પની જેમ વીંટળાયો છું.
એ જ છે પ્રશ્ન: કોણ કોનું છે?હું ય મારો નથી, પરાયો છું!
સાચું પૂછો તો સત્યના પંથે,ખોટી વાતોથી દોરવાયો છું!
ઊંચકે કોણ આ પંથ ભૂલ્યાને?આપ મેળે જ ઊંચકાયો છું.
મીંડું સરવાળે છું છતાં ‘ઘાયલ’,શૂન્ય કરતાં તો હું સવાયો છું.
અમૃત ‘ઘાયલ’

નીલકંઠ પર્વત






હિમાલય નો આ નીલકંઠ પર્વત નું શિખર ઉગતા સુરજ ના કિરણો થી સોનાવર્ણ બની ગયું છે.

કાકા સાહેબ કાલેલકર યાદ આવે છે.

ભોમિયા વિના મારે ભમવા તા ડુંગરા ,જંગલ ની કુંજ કુંજ જોવી હતી.
જોવા તા કંદરા ને જોવી તી કુંજ કુંજ ,પડતા ઝરણા ને મારે જોવું હતું.

સોમ સંગ્રહ - ૬૧

પ્રથમ સૂર્ય પાસે ઉધારી કરે છે
પછી ચાંદ બહુ હોશિયારી કરે છે
જરી અમથી છે વાત મારી તમારી
છતાં સૌ વધારી વધારી કરે છે
હવે મારા મિત્રો, રહ્યાં ક્યાં છે મારા?મળે છે મને, વાત તારી કરે છે
આ ઝાકળને આવી, તુજ આંસુની ઈર્ષા
જે ફૂલોથી કોમળ સવારી કરે છે
સુકોમળ સપન તે છતાં ઊગવાનાં
તું શું પથ્થરોની પથારી કરે છે!
મહેકતી પળો છે, બહેક મન મૂકીને
બધું શું વિચારી વિચારી કરે છે
અચાનક મલ્યો પ્રભુ તું, અવાચક છું હું, પણ હદય હર્ષ ની ચીચીયારી કરે છે.
- હેમંત પુણેકર

સોમ સંગ્રહ-૬૦


ધાર કે વેચાય છે સામી દુકાને સ્વર્ગ પણ,
કોણ ઓળંગે સડક એ ધારણાના નામ પર

શ્વાસમાં છલકાય છાની ગંધ તો,
ને બધે ચર્ચાય આ સંબંધ તો?

કંઠથી છટક્યો ટહુકો મોરનો,
ડાળ પરથી જો મળે અકબંધ તો?

આંખમાંથી આંસુઓ લૂછો નહીં,
તૂટશે પે...લો ઋણાનુબંધ

હું ક્ષણોના મ્હેલમાં જાઉં અને
કોક દરવાજો કરી દે બંધ તો?

ચીનું મોદી 

સોમ સંગ્રહ-૫૯


એક ખંડહર કે હૃદય સી ,એક જંગલી ફૂલ સી,
આદમી કી પીર ગુંગી હી સહી, ગાતીતો હૈ.

ઇસ નદી કી ધાર મેં ઠંડી હવા આતી તો હૈ.
નાવ જર્જર હી સહી,લહરો સે ટકરાતી તો હૈ.

એક ચિનગારી કહી સે ,ખોજ લાવો દોસ્તો,
ઇસ દિયે મેં તેલસી ભીગી હુઈ બાતીતો હૈ
.
દુઃખ નહિ કોઈ કી અબ ઉપલબ્ધિઓ કે નામ પર,
ઓર કુછ હો યા ન હો,આકાશ સી છાતી તો હૈ.

યા મુજ કો ખુદ્પે બહુત યેતબારહૈ લેકિન,
યે બર્ફ આંચ કે આગે પીગલ ન જાયે કહી. 

સોમ સંગ્રહ -૫૮


લે આ મારી જાત ઓઢાડું તને;
સાહેબા, શી રીતે સંતાડું તને.

કાંઈ પણ બોલ્યા વગર જોયા કરું,
મૌનની મસ્તીથી રંજાડું તને.

હૂબહૂ તારી જ લખવી છે ગઝલ,
તક મળે તો સામે બેસાડું તને.

કો’ક દિ’ એકાંતમાં ખપ લાગશે,
લાવ મારી યાદ વળગાડું તને.

ઘર સુધી આવવાની જિદ્દ ન કર,
ઘર નથી, નહિતર ના પાડું તને?

તું ખલીલ, આકાશને તાક્યા ન કર,
ચાલ છત પર ચંદ્ર દેખાડું તને.

- ખલીલ ધનતેજવી

સોમ સંગ્રહ -૫૭ આવું તો કહેજે.

ધરાનું બીજ છું પણ ફસલમાં આવું તો કે’જે
નીકટ હોવા છતાં તારી નજરમાં આવું તો કે’જે

સમયથી પર થઇને હું ક્ષિતિજની પાર બેઠો છું
દિવસ કે રાતના કોઇ પ્રહરમાં આવું તો કે’જે

બદલતી ભાવનાઓ ને પરાકાષ્ઠા છે સર્જનની
હું કોઇની કે ખુદ મારી અસરમાં આવું તો કે’જે

જો આવીશ તો ફક્ત આવીશ ઇજનના ભાવ લઇને
વિવશતા કે વ્યથા રૂપે ગઝલમાં આવું તો કે’જે

મને મળવા ચીલાઓ ચાતરીને આવવું પડશે
હું કોઇ પંથ કે કોઇ ડગરમાં આવું તો કે’જે

પરમ તૃપ્તિને પામીને હવે છું મુક્ત મારાથી
નદીની વાત કે જળની રમતમાં આવું તો કે’જે

તુ જોજે ફાંસની જેમ જ ખટકવાનો છું છેવટ લગ
કદી હું ક્યાંય લોહીની ટશરમાં આવું તો કે’જે

સોમસંગ્રહ -૫૧



હૃદય છે અહર્નિશ બળે પણ ખરું

બળીને વળી ઝળહળે પણ ખરું.

 

જળે પણ ખરું ને સ્થળે પણ ખરું,

પગેરું સ્મરણનું મળે પણ ખરું.

 

ન બદલી શકે ઝાંઝવું નિજ સ્વભાવ,

સરોવર બનીને છળે પણ ખરું

 

છે હિમયુગ છતાં મીણ તો મીણ છે,

અડે આંચ કે પીગળે પણ ખરું.

 

છે સૂમસામ આખો રસ્તો પડ્યો,

કે પડછાય સમ કૈં મળે પણ ખરું.

 

આ માણસ છે, એનો ભરોસો નહીં,

રગે લોહી છે-ઊકળે પણ ખરું.

 

તું થાક્યા વિના બૂમ પાડ્યાજ કર,

કોઈ ને કોઈ સાંભળે પણ ખરું.


                                                             --ભગવતીકુમાર શર્મા